Η Λευκάδα κατοικείται ανελλιπώς από την Παλαιολιθική εποχή, όπως έδειξαν τα αρχαιολογικά ευρήματα στο Μεγανήσι και το Νυδρί. Υπάρχουν πολλές εκδοχές για την προέλευση του ονόματος του νησιού. Ο Στράβωνας στα Γεωγραφικά (βιβλίο Ι, 2.8 & 2.9) γράφει, ότι η λέξη Λευκάδα οφείλεται στο λευκό χρώμα της πέτρας και των βράχων της δυτικής ακτής του νησιού.
Σύμφωνα με έναν άλλο μύθο, η ονομασία προέρχεται από το ακρωτήριο Λευκάτα στο νότιο τμήμα του νησιού. Από εκεί, γράφει ο Στράβωνας, πήδηξε η Σαπφώ στη θάλασσα ακολουθώντας από παράφορο και ανεκπλήρωτο έρωτα τον Φάωνα. Στο ακρωτήριο υπήρχε ιερό του Απόλλωνα Λευκάτα και κάθε χρόνο οι κάτοικοι της Λευκάδας ανάγκαζαν έναν εγκληματία να πέσει από το βράχο για να εξιλεωθεί. Στη θέση του αρχαίου ναού υψώνεται σήμερα ένας φάρος.
Γεωγραφικά, Ι 2.8
"Αὕτη δ᾽ ἦν τὸ παλαιὸν μὲν χερρόνησος τῆς Ἀκαρνάνων γῆς͵ καλεῖ δ᾽ ὁ ποιητὴς αὐτὴν ἀκτὴν ἠπείροιο͵ τὴν περαίαν τῆς Ἰθάκης καὶ τῆς Κεφαλληνίας ἤπειρον καλῶν· αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἡ Ἀκαρνανία· ὥστε͵ ὅταν φῆι ἀκτὴν ἠπείροιο͵ τῆς Ἀκαρνανίας ἀκτὴν δέχεσθαι δεῖ. τῆς δὲ Λευκάδος ἥ τε Νήριτος͵ ἥν φησιν ἑλεῖν ὁ Λαέρτης ἦ μὲν Νήριτον εἷλον ἐυκτίμενον πτολίεθρον͵ ἀκτὴν ἠπείροιο͵ Κεφαλλήνεσσιν ἀνάσσων͵ καὶ ἃς ἐν καταλόγωι φησί καὶ Κροκύλει᾽ ἐνέμοντο καὶ Αἰγίλιπα τρηχεῖαν. Κορίνθιοι δὲ πεμφθέντες ὑπὸ Κυψέλου καὶ Γόργου ταύτην τε κατέσχον τὴν ἀκτὴν καὶ μέχρι τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου προῆλθον͵ καὶ ἥ τε Ἀμβρακία συνωικίσθη καὶ Ἀνακτόριον͵ καὶ τῆς χερρονήσου διορύξαντες τὸν ἰσθμὸν ἐποίησαν νῆσον τὴν Λευκάδα͵ καὶ μετενέγκαντες τὴν Νήριτον ἐπὶ τὸν τόπον͵ ὃς ἦν ποτὲ μὲν ἰσθμὸς νῦν δὲ πορθμὸς γεφύραι ζευκτός͵ μετωνόμασαν Λευκάδα͵ ἐπώνυμον δοκῶμοι τοῦ Λευκάτα· πέτρα γάρ ἐστι λευκὴ τὴν χρόαν͵ προκειμένη τῆς Λευκάδος εἰς τὸ πέλαγος καὶ τὴν Κεφαλληνίαν͵ ὡς ἐντεῦθεν τοὔνομα λαβεῖν.”