Αρχική σελίδα ► ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ► Οδοιπορικό στους Δελφούς

Οδοιπορικό στους Δελφούς

Σε αυτό το άρθρο κάνουμε ένα οδοιπορικό στους Δελφούς, παραθέτoντας την περιγραφή του Παυσανία από το βιβλίο του «Φωκικά». Το βιβλίο αυτό είναι το τελευταίο του έργου του Ελλάδος Περιήγησις και γράφτηκε μαζί το βιβλίο «Βοιωτικά» τη διετία 175-176 μ.Χ. Ο Παυσανίας κάνει μια εκτενέστερη αναφορά στο ιερό των Δελφών. Πρώτα παραθέτει τους μύθους σχετικά με την ίδρυση των Δελφών και του μαντείου του Απόλλωνα. Έπειτα αναφέρεται στα Πύθια και τους νικητές των αγώνων. Το οδοιπορικό του τελειώνει με την περιγραφή των ιερών μνημείων των Δελφών. 

Μύθοι για την ίδρυση του μαντείου

Ακόμα άκουσα πως βοσκοί ανακάλυψαν το μαντείο, οι οποίοι από τις αναθυμιάσεις μάντευαν εξ ονόματος του Απόλλωνα. Για τους πιο πολλούς όμως πρώτη προφήτισσα ήταν η Φημονόη, η οποία έψαλλε σε εξάμετρο. Η Βηώ δε, μια ντόπια, είπε πως το μαντείο ιδρύθηκε από τον Ωλήνα και άλλους που ήρθαν από τη χώρα των Υπεροβορείων. Ο Ωλήνας ήταν ο πρώτος μάντης που έψαλλε σε εξάμετρο.

Φωκικά Χ 5.7

[5.7] ἤκουσα δὲ καὶ ὡς ἄνδρες ποιμαίνοντες ἐπιτύχοιεν τῷ μαντείῳ, καὶ ἔνθεοί τε ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ ἀτμοῦ καὶ ἐμαντεύσαντο ἐξ Ἀπόλλωνος. μεγίστη δὲ καὶ παρὰ πλείστων ἐς Φημονόην δόξα ἐστίν, ὡς πρόμαντις γένοιτο ἡ Φημονόη τοῦ θεοῦ πρώτη καὶ πρώτη τὸ ἑξάμετρον ᾖσεν. Βοιὼ δὲ ἐπιχωρία γυνὴ ποιήσασα ὕμνον Δελφοῖς ἔφη κατασκευάσασθαι τὸ μαντεῖον τῷ θεῷ τοὺς ἀφικομένους ἐξ Ὑπερβορέων τούς τε ἄλλους καὶ Ὠλῆνα: τοῦτον δὲ καὶ μαντεύσασθαι πρῶτον καὶ ᾄσαι πρῶτον τὸ ἑξάμετρον.

Σύμφωνα με την παράδοση, όπως την αναφέρουν ο Διόδωρος (16.26) και ο Στράβωνας (βιβλίο Θ 3.5), στο χώρο του μαντείου υπήρχε χάσμα γης που γύρω του έβοσκαν κατσίκια. Όποιο κατσίκι πλησίαζε το χάσμα καταλαμβάνονταν από ένα σκίρτημα και άρχισε να βγάζει κραυγές. Ο βοσκός που πλησίασε το χάσμα για να δει τι συμβαίνει κυριεύτηκε από μια χαρούμενη διάθεση και άρχισε να μαντεύει. Η φήμη για τις παράξενες ιδιότητες του χάσματος διαδόθηκαν στους ντόπιους. Έτσι, όποιος ήθελε να μάθει το μέλλον, πήγαινε στο χάσμα. Εξαιτίας της επικινδυνότητας του χώρου, φτιάχτηκε αργότερα ο τρίποδας, πάνω στον οποίο κάθονταν μια παρθένα κοπέλα που έδινε τους χρησμούς.

[Θ 3.5] Φασὶ δ᾽ εἶναι τὸ μαντεῖον ἄντρον κοῖλον κατὰ βάθους οὐ μάλα εὐρύστομον, ἀναφέρεσθαι δ᾽ ἐξ αὐτοῦ πνεῦμα ἐνθουσιαστικόν, ὑπερκεῖσθαι δὲ τοῦ στομίου τρίποδα ὑψηλόν, ἐφ᾽ ὃν τὴν Πυθίαν ἀναβαίνουσαν δεχομένην τὸ πνεῦμα ἀποθεσπίζειν ἔμμετρά τε καὶ ἄμετρα· ἐντείνειν δὲ καὶ ταῦτα εἰς μέτρον ποιητάς τινας ὑπουργοῦντας τῶι ἱερῶι. Πρώτην δὲ Φημονόην γενέσθαι φασὶ Πυθίαν, κεκλῆσθαι δὲ καὶ τὴν προφῆτιν οὕτω καὶ τὴν πόλιν ἀπὸ τοῦ πυθέσθαι, ἐκτετάσθαι δὲ τὴν πρώτην συλλαβήν, ὡς ἐπὶ τοῦ ἀθανάτου καὶ ἀκαμάτου καὶ διακόνου. 

Ιστορία του ναού του Απόλλωνα

Ο αρχαιότερος ναός του Απόλλωνα λέγεται ότι έγινε από δάφνη των Τεμπών και είχε τη μορφή καλύβας. Οι Δελφοί λένε ότι ο δεύτερος ναός έγινε από κερί και φτερά μελισσών. Αυτόν έστειλε στους Υπεροβορείους ο Απόλλωνας.

[5.9] ποιηθῆναι δὲ τὸν ναὸν τῷ Ἀπόλλωνι τὸ ἀρχαιότατον δάφνης φασί+, κομισθῆναι δὲ τοὺς κλάδους ἀπὸ τῆς δάφνης τῆς ἐν τοῖς Τέμπεσι: καλύβης δ’ ἂν σχῆμα οὗτός γε ἂν εἴη παρεσχηματισμένος ὁ ναός. δεύτερα δὲ λέγουσιν οἱ Δελφοὶ γενέσθαι ὑπὸ μελισσῶν τὸν ναὸν ἀπό+ τε τοῦ κηροῦ τῶν μελισσῶν καὶ ἐκ πτερῶν: πεμφθῆναι δὲ ἐς Ὑπερβορέους φασὶν αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Ἀπόλλωνος.

Μια άλλη παράδοση αναφέρει, πως το ναό έκτισε κάποιος Δέλφος που ονομάζονταν Πτεράς. Από τον Πτερά λένε πως πήρε το όνομα της και η κρητική πόλη Άπτερα. Δε δέχομαι καθόλου τη σχετική παράδοση για τη φτέρη που φυτρώνει στα βουνά. Δηλαδή έλεγαν ότι από αυτό το φυτό, όταν ήταν ακόμα χλωρό, έπλεξαν ναό.

[5.10] λέγεται δὲ καὶ ἕτερος λόγος, ὡς τὸν ναὸν κατεσκευάσατο ἀνὴρ Δελφός, ὄνομα δὲ αὐτῷ Πτερᾶν εἶναι: κατὰ τοῦτο οὖν γενέσθαι καὶ τῷ ναῷ τοὔνομα ἀπὸ τοῦ οἰκοδομήσαντος: ἀπὸ τούτου δὲ τοῦ Πτερᾶ καὶ πόλιν Κρητικὴν προσθήκῃ γράμματος Ἀπτερεούς φασιν ὀνομάζεσθαι+. τὸν γὰρ δὴ λόγον τὸν ἔχοντα ἐς τὴν ἐν τοῖς ὄρεσιν αὐξομένην πτέριν, ὡς ἐκ τῆς πόας ταύτης+ χλωρᾶς ἔτι διεπλέξαντο ναόν, οὐδὲ ἀρχὴν προσίεμαι τὸν λόγον τοῦτον.

Δεν είναι καθόλου παράξενο πως ο τρίτος ναός έγινε από χαλκό, αφού και ο Ακρίσιος έκανε θάλαμο από χαλκό για την κόρη του και στη Σπάρτη διατηρείται έως τις μέρες μας ιερό της Χαλκιοίκου Αθηνάς. Στη Ρώμη επίσης η οροφή της αγοράς είναι χάλκινη. Έτσι δεν είναι αφύσικο να έγινε και για τον Απόλλωνα ένας χάλκινος ναός.

[5.11] τὰ δὲ ἐς τὸν τρίτον τῶν ναῶν, ὅτι ἐγένετο ἐκ χαλκοῦ, θαῦμα οὐδέν, εἴ γε Ἀκρίσιος μὲν θάλαμον χαλκοῦν τῇ θυγατρὶ ἐποιήσατο, Λακεδαιμονίοις δὲ Ἀθηνᾶς ἱερὸν Χαλκιοίκου καὶ ἐς ἡμᾶς ἔτι λείπεται, Ῥωμαίοις δὲ ἡ ἀγορὰ μεγέθους ἕνεκα καὶ κατασκευῆς τῆς ἄλλης θαῦμα οὖσα παρέχεται τὸν ὄροφον χαλκοῦν: οὕτω καὶ ναὸν τῷ Ἀπόλλωνι οὐκ ἂν ἄπο γε τοῦ εἰκότος εἴη γενέσθαι χαλκοῦν.

Τον τέταρτο ναό έχτισαν ο Τροφώνιος και ο Αγαμήδης. Αναφέρεται δε πως ήταν λίθινος ναός. Καταστράφηκε από φωτιά όταν άρχοντας των Αθηνών ήταν ο Ερξικλείδης κατά το πρώτο έτος της πεντηκοστής ογδόης Ολυμπιάδας, στην οποία νίκησε ο Διόγνητος από τον Κρότωνα. Το σύγχρονο ναό έχτισαν οι αμφικτύονες με ιερά χρήματα και αρχιτέκτονας του ήταν ο Σπίνθαρος από την Κόρινθο.

[5.13] τέταρτος δὲ ὑπὸ Τροφωνίου μὲν εἰργάσθη καὶ Ἀγαμήδους, λίθου δὲ αὐτὸν ποιηθῆναι μνημονεύουσι: κατεκαύθη δὲ Ἐρξικλείδου μὲν Ἀθήνῃσιν ἄρχοντος, πρώτῳ δὲ τῆς ὀγδόης Ὀλυμπιάδος ἔτει καὶ πεντηκοστῆς, ἣν Κροτωνιάτης ἐνίκα Διόγνητος. τὸν δ’ ἐφ’ ἡμῶν τῷ θεῷ ναὸν ᾠκοδόμησαν μὲν ἀπὸ τῶν ἱερῶν οἱ Ἀμφικτύονες χρημάτων, ἀρχιτέκτων δέ τις Σπίνθαρος ἐγένετο αὐτοῦ Κορίνθιος.

Οδοιπορικό στους Δελφούς

Αρχαίοι θησαυροί και μύθοι

Στο κεφάλαιο 8 των Φωκικών ο Παυσανίας αναφέρεται στο τέμενος της Προναίας Αθηνάς, στο Γυμνάσιο και την Κασταλία πηγή. Το τέμενος της Προναίας Αθηνάς ήταν το πρώτο που συναντούσε ο αρχαίος επισκέπτης και βρισκόταν μέσα στην πόλη των Δελφών. Στη συνέχεια περνούσε από το Γυμνάσιο και έφτανε στην Κασταλία πηγή. 

Μπαίνοντας κάποιος στην πόλη συναντά μια σειρά ναών. Ο πρώτος από αυτούς ήταν ερειπωμένος. Ο επόμενος δεν είχε ούτε αγάλματα θεών ούτε ανδριάντες. Ο τρίτος ναός είχε εικόνες Ρωμαίων αυτοκρατόρων και ο τέταρτος λέγεται της Προνοίας Αθηνάς. Το άγαλμα που βρισκόταν στον πρόναο ήταν ανάθημα των Μασσαλιωτών και μεγαλύτερο από τα άλλα αγάλματα που βρίσκονταν μέσα.

[8.6] ἐσελθόντι δὲ ἐς τὴν πόλιν εἰσὶν ἐφεξῆς ναοί: καὶ ὁ μὲν πρῶτος αὐτῶν ἐρείπια ἦν, ὁ ἐπὶ τούτῳ δὲ κενὸς καὶ ἀγαλμάτων καὶ ἀνδριάντων: ὁ δὲ αὐτῶν τρίτος καὶ ὁ τέταρτος, ὁ μὲν τῶν ἐν Ῥώμῃ βασιλευσάντων εἶχεν οὐ πολλῶν τινῶν εἰκόνας, ὁ τέταρτος δὲ Ἀθηνᾶς καλεῖται Προνοίας. τῶν δὲ ἀγαλμάτων τὸ ἐν τῷ προνάῳ Μασσαλιωτῶν ἀνάθημά ἐστι, μεγέθει τοῦ ἔνδον ἀγάλματος μεῖζον. οἱ δὲ Μεσσαλιῶται Φωκαέων εἰσὶν ἄποικοι τῶν ἐν Ἰωνίᾳ, μοῖρα καὶ αὕτη τῶν ποτε Ἅρπαγον τὸν Μῆδον φυγόντων ἐκ Φωκαίας: γενόμενοι δὲ ναυσὶν ἐπικρατέστεροι Καρχηδονίων τήν τε γῆν ἣν ἔχουσιν ἐκτήσαντο καὶ ἐπὶ μέγα ἀφίκοντο εὐδαιμονίας.

Στον ακάλυπτο χώρο του γυμνασίου λέγονταν πως υπήρχε κάποτε δάσος και σε αυτό το δάσος τραυματίστηκε ο Οδυσσέας πάνω από το γόνατο κυνηγώντας αγριογούρουνα μαζί με τους γιούς του Αυτόλυκου. Ακολουθώντας το δρόμο αριστερά του γυμνασίου φτάνει κάποιος στον ποταμό Πλείστο. Ο Πλείστος κατεβαίνει προς την Κίρρα, το επίνειο των Δελφών στη θάλασσα.

[8.8] ἐν δὲ τοῦ γυμνασίου τῷ ὑπαίθρῳ πεφυκέναι ποτὲ ἀγρίαν φασὶν ὕλην, καὶ Ὀδυσσέα, ἡνίκα ὡς τὸν Αὐτόλυκον ἀφικόμενος μετὰ τοῦ Αὐτολύκου τῶν παίδων ἐθήρευε, τότε αὐτὸν τὸ τραῦμα τὸ ὑπὲρ τοῦ γόνατος ἐνταῦθα σχεῖν ὑπὸ τοῦ συός. τραπομένῳ δὲ ἐς ἀριστερὰν ἀπὸ τοῦ γυμνασίου καὶ ὑποκαταβάντι οὐ πλέον ἐμοὶ δοκεῖν ἢ τρία στάδια, ποταμός ἐστιν ὀνομαζόμενος Πλεῖστος: οὗτος ὁ Πλεῖστος ἐπὶ Κίῤῥαν τὸ ἐπίνειον Δελφῶν καὶ τὴν ταύτῃ κάτεισι θάλασσαν. 

Ανηφορίζοντας από το γυμνάσιο προς το ιερό, συναντά στα δεξιά του δρόμου το νερό της Κασταλίας. Λέγεται, ότι η πηγή πήρε το όνομα της από μια ντόπια γυναικά ή από κάποιον άντρα με το όνομα Καστάλιος. Ο Πανύασσις γιος του Πολυάρχου, που έγραψε επικό ποίημα για τον Ηρακλή, αναφέρει ότι η Κασταλία ήταν κόρη του Αχελώου.

[8.9] ἐκ δὲ τοῦ γυμνασίου τὴν ἐς τὸ ἱερὸν ἀνιόντι ἔστιν ἐν δεξιᾷ τῆς ὁδοῦ τὸ ὕδωρ τῆς Κασταλίας, καὶ πιεῖν ἡδὺ δοῦναι δὲ τὸ ὄνομα τῇ πηγῇ γυναῖκα λέγουσιν ἐπιχωρίαν, οἱ δὲ ἄνδρα Καστάλιον: Πανύασσις δὲ ὁ Πολυάρχου πεποιηκὼς ἐς Ἡρακλέα ἔπη θυγατέρα Ἀχελῴου τὴν Κασταλίαν φησὶν εἶναι.

Από το κεφάλαιο 9 έως το 19 ο Παυσανίας παρουσιάζει μια λεπτομερέστερη περιγραφή του ιερού τεμένους των Δελφών. Αναφέρεται στα αναθήματα και οικοδομήματα του ιερού, καθώς και στα αετώματα του ναού του Απόλλωνα. Θα αναφερθούμε στα πιο σημαντικά από αυτά.  

Ανάθημα των Κερκυραίων

Στην είσοδο του τεμένους υπάρχει ένας χάλκινος ταύρος, έργο του Αιγινήτη Θεόπροπου και ανάθημα των Κερκυραίων. Σύμφωνα με την παράδοση ένας ταύρος στην Κέρκυρα έφευγε από το κοπάδι των αγελάδων και κατέβαινε και βέλαζε στη θάλασσα. Επειδή αυτό γινόταν κάθε μέρα, κατέβηκε στη θάλασσα ο βοσκός και είδε ένα μεγάλο πλήθος ψαριών.

[9.3] χαλκοῦς ταῦρος τέχνη μὲν Θεοπρόπου ἐστὶν Αἰγινήτου, Κορκυραίων δὲ ἀνάθημα. λέγεται δὲ ὡς ταῦρος ἐν τῇ Κορκύρᾳ καταλιπὼν τὰς ἄλλας βοῦς καὶ ἀπὸ τῆς νομῆς κατερχόμενος ἐμυκᾶτο ἐπὶ θαλάσσῃ: γινομένου δὲ ἐπὶ ἡμέρᾳ πάσῃ τοῦ αὐτοῦ κάτεισιν ἐπὶ θάλασσαν ὁ βουκόλος, καὶ εἶδεν ἰχθύων τῶν θύννων ἀτέκμαρτόν τι ἀριθμῷ πλῆθος.

Το ανέφερε στους Κερκυραίους που δυσκολεύονταν να πιάσουν τα ψάρια. Εκείνοι έστειλαν ανθρώπους στους Δελφούς. Θυσίασαν έπειτα ένα ταύρο στον Ποσειδώνα και κατάφεραν αμέσως να πιάσουν τα ψάρια. Στο τέλος ξόδεψαν ένα μέρος της ψαριάς για να κάνουν το ανάθημα στην Ολυμπία και τους Δελφούς.

[9.4] καὶ ὁ μὲν δῆλα τοῖς ἐν τῇ πόλει Κορκυραίοις ἐποίησεν: οἱ δὲ–ἑλεῖν γὰρ τοὺς θύννους προαιρούμενοι τὴν ἄλλως ταλαιπωρίαν εἶχον–θεωροὺς ἀποστέλλουσιν ἐς Δελφούς: καὶ οὕτω Ποσειδῶνί τε ἐκεῖνον θύουσι τὸν ταῦρον καὶ αὐτίκα μετὰ τὴν θυσίαν αἱροῦσι τοὺς ἰχθῦς, καί σφισι τὸ ἀνάθημα ἐν Ὀλυμπίᾳ τε καὶ ἐν Δελφοῖς ἐστιν ἡ δεκάτη τῆς ἄγρας.

Χάρτης των Δελφών

Θησαυροί Σικυωνίων και Σιφνίων

Δίπλα στο ανάθημα των Ταραντίνων υπάρχει ο θησαυρός των Σικυωνίων. Ούτε όμως σε αυτόν, ούτε σε κάνεναν άλλο θησαυρό μπορεί να βρει κάποιος πολύτιμα αντικείμενα.

[11.1] πλησίον δὲ τοῦ ἀναθήματος τοῦ Ταραντίνων Σικυωνίων ἐστὶ θησαυρός: χρήματα δὲ οὔτε ἐνταῦθα ἴδοις ἂν οὔτε ἐν ἄλλῳ τῶν θησαυρῶν. Κνίδιοι δὲ ἐκόμισαν ἀγάλματα ἐς Δελφοὺς Τριόπαν οἰκιστὴν τῆς Κνίδου παρεστῶτα ἵππῳ καὶ Λητὼ καὶ Ἀπόλλωνά τε καὶ Ἄρτεμιν ἀφιέντας τῶν βελῶν ἐπὶ Τιτυόν: ὁ δὲ καὶ τετρωμένος ἐστὶν ἤδη τὸ σῶμα.

Και οι Σίφνιοι έφτιαξαν θησαυρό για τον παρακάτω λόγο : Η Σίφνος είχε μεταλλεία χρυσού και ο θεός διέταξε τους Σιφνίους να δίνουν το ένα δέκατο των εσόδων στους Δελφούς. Εκείνοι έφτιαξαν το θησαυρό και έφερναν τη δεκάτη. Όταν όμως σταμάτησαν να τη φέρνουν από απληστία, η θάλασσα πλημμύρισε τα ορυχεία και τα εξαφάνισε.

[11.2] ταῦτα ἕστηκε παρὰ τὸν Σικυωνίων θησαυρόν: ἐποιήθη δὲ καὶ ὑπὸ Σιφνίων ἐπὶ αἰτίᾳ τοιᾷδε θησαυρός. Σιφνίοις ἡ νῆσος χρυσοῦ μέταλλα ἤνεγκε, καὶ αὐτοὺς τῶν προσιόντων ἐκέλευσεν ὁ θεὸς ἀποφέρειν δεκάτην ἐς Δελφούς: οἱ δὲ τὸν θησαυρὸν ᾠκοδομήσαντο καὶ ἀπέφερον τὴν δεκάτην. ὡς δὲ ὑπὸ ἀπληστίας ἐξέλιπον τὴν φοράν, ἐπικλύσασα ἡ θάλασσα ἀφανῆ τὰ μέταλλά σφισιν ἐποίησεν.

Θησαυρός και Στοά των Αθηναίων

Οι θησαυροί των Θηβαίων και Αθηναίων φτιάχτηκαν εξαιτίας πολεμικών συγκρούσεων. Οι Κνίδιοι δε γνωρίζω αν τον έφτιαξαν για κάποια νίκη τους ή για επίδειξη της ευημερίας τους. Οι Θηβαίοι ίδρυσαν το θησαυρό για τη νίκη τους στα Λεύκτρα και οι Αθηναίοι για τη νίκη τους στο Μαραθώνα.

[11.5] οἱ δὲ θησαυροὶ Θηβαίων ἀπὸ ἔργου τῶν ἐς πόλεμον, καὶ Ἀθηναίων ἐστὶν ὡσαύτως: Κνιδίους δὲ οὐκ οἶδα+ εἰ ἐπὶ νίκῃ τινὶ ἢ ἐς ἐπίδειξιν εὐδαιμονίας ᾠκοδομήσαντο, ἐπεὶ Θηβαίοις γε ἀπὸ ἔργου τοῦ ἐν Λεύκτροις καὶ Ἀθηναίοις ἀπὸ τῶν ἐς Μαραθῶνα ἀποβάντων ὁμοῦ Δάτιδί εἰσιν οἱ θησαυροί.

Οι Αθηναίοι έφτιαξαν στοά από τα λάφυρα του πολέμου εναντίον των Πελοποννησίων και των Ελλήνων που ήταν σύμμαχοι αυτών. Στη στοά βρίσκονται τα ακρόπρωρα και χάλκινες ασπίδες. Το σχετικό επίγραμμα αναφέρει τις πόλεις από τις οποίες έστειλαν οι Αθηναίοι τα ακροθίνια – από τη Σικυώνα και τα Μέγαρα, την Πελλήνη της Αχαΐας, την Αμβρακία, τη Λευκάδα και την Κόρινθο. Από τα λάφυρα των ναυμαχιών έγινε θυσία στο Θησέα και τον Ποσειδώνα. Μου φαίνεται πως το επίγραμμα σχετίζεται με το γιο του Ασωπίχου Φορμίωνα και τα κατορθώματα του.

[11.6] ᾠκοδόμησαν δὲ καὶ Ἀθηναῖοι στοὰν ἀπὸ χρημάτων ἃ ἐν τῷ πολέμῳ σφίσιν ἐγένετο ἀπό τε Πελοποννησίων καὶ ὅσαι Πελοποννησίοις ἦσαν τοῦ Ἑλληνικοῦ σύμμαχοι. ἀνάκειται δὲ καὶ πλοίων τὰ ἄκρα κοσμήματα καὶ ἀσπίδες χαλκαῖ: τὸ δὲ ἐπίγραμμα τὸ ἐπ’ αὐτοῖς ἀριθμεῖ τὰς πόλεις ἀφ’ ὧν οἱ Ἀθηναῖοι τὰ ἀκροθίνια ἀπέστειλαν, τήν τε Ἠλείων καὶ Λακεδαιμονίων Σικυῶνά τε καὶ Μέγαρα καὶ Πελληνέας Ἀχαιῶν Ἀμβρακίαν τε καὶ Λευκάδα καὶ αὐτὴν Κόρινθον: γενέσθαι δὲ ἀπὸ τῶν ναυμαχιῶν τούτων καὶ θυσίαν Θησεῖ καὶ τῷ Ποσειδῶνι ἐπὶ τῷ ὀνομαζομένῳ Ῥίῳ. καί μοι φαίνεται+ τὸ ἐπίγραμμα ἐς Φορμίωνα τὸν Ἀσωπίχου ἔχειν καὶ ἐς τοῦ Φορμίωνος τὰ ἔργα.  

Τα γλυπτά των αετωμάτων

Τα γλυπτά στα αετώματα είναι της Άρτεμης, της Λητούς, του Απόλλωνα και των Μουσών, της δύσης του Ηλίου, του Διονύσου και των Θυιάδων. Από αυτά, τα πρώτα είναι έργα του Αθηναίου Πραξία, μαθητή του Κάλαμι. Τα υπόλοιπα δημιούργησε ο Ανδροσθένης από την Αθήνα, που ήταν μαθητής του Ευκάδμου. Πάνω στα επιστήλια υπάρχουν χρυσά όπλα, των μεν Αθηναίων είναι οι ασπίδες από το Μαραθώνα, των δε Αιτωλών είναι τα όπλα των Γαλατών, που το σχήμα τους μοιάζει με τις περσικές γέρρες.

[19.4] τὰ δὲ ἐν τοῖς ἀετοῖς, ἔστιν Ἄρτεμις καὶ Λητὼ καὶ Ἀπόλλων καὶ Μοῦσαι δύσις τε Ἡλίου καὶ Διόνυσός τε καὶ αἱ γυναῖκες αἱ Θυιάδες. τὰ μὲν δὴ πρῶτα αὐτῶν Ἀθηναῖος Πραξίας μαθητὴς Καλάμιδός ἐστιν ἐργασάμενος: χρόνου δὲ ὡς ὁ ναὸς ἐποιεῖτο ἐγγινομένου Πραξίαν μὲν ἔμελλεν ἀπάξειν τὸ χρεών, τὰ δὲ ὑπολειπόμενα τοῦ ἐν τοῖς ἀετοῖς κόσμου ἐποίησεν Ἀνδροσθένης, γένος μὲν καὶ οὗτος Ἀθηναῖος, μαθητὴς δὲ Εὐκάδμου. ὅπλα δὲ ἐπὶ τῶν ἐπιστυλίων χρυσᾶ, Ἀθηναῖοι μὲν τὰς ἀσπίδας ἀπὸ τοῦ ἔργου τοῦ Μαραθῶνι ἀνέθεσαν, Αἰτωλοὶ δὲ τά τε ὄπισθεν καὶ τὰ ἐν ἀριστερᾷ Γαλατῶν δὴ ὅπλα: σχῆμα δὲ αὐτῶν ἐστιν ἐγγυτάτω τῶν Περσικῶν γέῤῥων.

Το εσωτερικό του ναού

Εντός του ναού υπάρχει βωμός του Ποσειδώνα, επειδή το μαντείο ανήκε στα αρχαία χρόνια και στον Ποσειδώνα. Επίσης είναι στημένα δυο αγάλματα των Μοιρών. Δίπλα τους υπάρχει άγαλμα του Μοιραγέτη Δία και του Μοιραγέτη Απόλλωνα. Μπορεί να δει κάποιος και μια εστία, πάνω στην οποία ο ιερέας του Απόλλωνα σκότωσε τον Νεοπτόλεμο.

[24.4] ἐν δὲ τῷ ναῷ πεποίηται μὲν Ποσειδῶνος βωμός, ὅτι τὸ μαντεῖον τὸ ἀρχαιότατον κτῆμα ἦν καὶ Ποσειδῶνος, ἕστηκε δὲ καὶ ἀγάλματα Μοιρῶν δύο: ἀντὶ δὲ αὐτῶν τῆς τρίτης Ζεύς τε Μοιραγέτης καὶ Ἀπόλλων σφίσι παρέστηκε Μοιραγέτης. θεάσαιο δ’ ἂν ἐνταῦθα καὶ ἑστίαν, ἐφ’ ᾗ Νεοπτόλεμον τὸν Ἀχιλλέως ὁ ἱερεὺς ἀπέκτεινε τοῦ Ἀπόλλωνος: τὰ δὲ ἐς τοῦ Νεοπτολέμου τὴν τελευτήν ἐστιν ἡμῖν ἑτέρωθι εἰρημένα.

Υπάρχει και θρόνος του Πινδάρου κοντά στην εστία. Ο θρόνος είναι σιδερένιος και εκεί κάθονταν ο Πίνδαρος, όταν ερχόταν στο ναό, και έψελνε άσματα σχετικά με τον Απόλλωνα. Στο άδυτο του ναού, όπου μπαίνουν λίγοι, υπήρχε και άλλο άγαλμα του Απόλλωνα.

[24.5] ἀνάκειται δὲ οὐ πόῤῥω τῆς ἑστίας θρόνος Πινδάρου: σιδήρου μέν ἐστιν ὁ θρόνος, ἐπὶ δὲ αὐτῷ φασιν, ὁπότε ἀφίκοιτο ἐς Δελφοὺς, καθέζεσθαί τε τὸν Πίνδαρον καὶ ᾄδειν ὁπόσα τῶν ᾀσμάτων ἐς Ἀπόλλωνά ἐστιν. ἐς δὲ τοῦ ναοῦ τὸ ἐσωτάτω, παρίασί τε ἐς αὐτὸ ὀλίγοι καὶ χρυσοῦν Ἀπόλλωνος ἕτερον ἄγαλμα ἀνάκειται.

Ο Παυσανίας τελειώνει την περιγραφή των μνημείων του ιερού τεμένους και την περιήγηση του στους Δελφούς με μια αναφορά στο Θέατρο και το Στάδιο.

Κολλητά του περιβόλου του ιερού βρίσκεται ένα θέατρο. Αφού κάποιος ανέβει ως αυτό συναντά ένα άγαλμα του Διονύσου, ανάθημα των Κνιδίων. Στο πιο ψηλό μέρος της πόλης βρίσκεται το στάδιο. Ήταν κατασκευασμένο από κοινή πέτρα, ως την εποχή που ο Αθηναίος Ηρώδης το στόλισε με πεντελικό μάρμαρο. Αυτά ήταν τα διατηρούμενα μνημεία στους Δελφούς κατά την εποχή μου.

[32.1] τοῦ περιβόλου δὲ τοῦ ἱεροῦ θέατρον ἔχεται θέας ἄξιον, ἐπαναβάντι δὲ ἐκ τοῦ περιβόλου Διονύσου δὲ ἄγαλμα ἐνταῦθα Κνιδίων ἐστὶν ἀνάθημα. στάδιον δέ σφισιν ἀνωτάτω τῆς πόλεως τοῦτό ἐστιν: ἐπεποίητο δὲ ἐκ τῆς πέτρας ὁποῖαι περὶ τὸν Παρνασσόν εἰσιν αἱ πολλαί, ἄχρις Ἀθηναῖος Ἡρώδης λίθῳ τῷ Πεντελῆσιν αὐτὸ μετεκόσμησεν.

Πηγές άρθρου

  1. Νικ. Παπαχατζή, ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ Βιβλία 9 και 10 (Βοιωτικά και Φωκικά), Εκδοτική Αθηνών Α.Ε. Αθήνα 1981
  2. Παυσανία, Ελλάδος Περιήγησις (Φωκικά βιβλίο Χ), αρχαίο κείμενο στη Βικιθήκη
  3. Στράβωνα, Γεωγραφικά (βιβλίο Θ 3.6), αρχαίο κείμενο στη Βικιθήκη
  4. Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη (βιβλίο 16.26), αρχαίο κείμενο στη Βικιθήκη 
Δελφοί - Ιερά οδός, Θησαυροί (Αναπαράσταση)
Ετικέτα
Δελφοί
error: Προστατευμένο περιεχόμενο!!