Μυκηναϊκά ξίφη

Οι μυθικές Μυκήνες

Οι μυθικές Μυκήνες αποτέλεσαν σταθμό στην περιηγητική διαδρομή του Παυσανία στην Πελοπόννησο. Ο Παυσανίας έγραψε το δεύτερο βιβλίο του “Κορινθιακά” μεταξύ του 160 και 174 μ.Χ. και οι Μυκήνες περιγράφονται με λεπτομέρεια στο 16ο  κεφάλαιο. Παράλληλα ο Παυσανίας αναφέρεται και στους διάφορους μύθους της ίδρυσης των Μυκηνών.

Η ΠΥΛΗ ΤΩΝ ΛΕΟΝΤΩΝ

Παυσανίου, Κορινθιακά 15.4

" ἀνελθοῦσι δὲ ἐς τὸν Τρητὸν καὶ αὖθις τὴν ἐς Ἄργος ἰοῦσίν ἐστι Μυκηνῶν ἐρείπια ἐν ἀριστερᾷ. καὶ ὅτι μὲν Περσεὺς ἐγένετο Μυκηνῶν οἰκιστής, ἴσασιν Ἕλληνες: ἐγὼ δὲ αἰτίαν τε γράψω τοῦ οἰκισμοῦ καὶ δι' ἥντινα πρόφασιν Ἀργεῖοι Μυκηναίους ὕστερον ἀνέστησαν... ”

Ανεβαίνοντας κάποιος στον Τρητό και ακολουθώντας το δρόμο προς το Άργος αντικρύζει στα αριστερά του τα ερείπια των Μυκηνών. Ιδρυτής των Μυκηνών ήταν ο Περσέας, όπως γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες. Εγώ όμως θα γράψω την αιτία της ίδρυσης της πόλης και την πρόφαση με την οποία οι Αργείοι αργότερα την ερήμωσαν.

Ίδρυση των Μυκηνών

Παυσανίου, Κορινθιακά 16.2 - 16.3

16.2 "...χρόνῳ δὲ ὕστερον Ἀκρίσιος Περσέα αὐτόν τε περιεῖναι πυνθανόμενος καὶ ἔργα ἀποδείκνυσθαι, ἐς Λάρισαν ἀπεχώρησε τὴν ἐπὶ τῷ Πηνειῷ. Περσεὺς δὲ--ἰδεῖν γὰρ πάντως ἤθελε τὸν γονέα τῆς μητρὸς καὶ λόγοις τε χρηστοῖς καὶ ἔργοις δεξιώσασθαι--ἔρχεται παρ' αὐτὸν ἐς τὴν Λάρισαν: καὶ ὁ μὲν οἷα ἡλικίᾳ τε ἀκμάζων καὶ τοῦ δίσκου χαίρων τῷ εὑρήματι ἐπεδείκνυτο ἐς ἅπαντας, Ἀκρίσιος δὲ λανθάνει κατὰ δαίμονα ὑποπεσὼν τοῦ δίσκου τῇ ὁρμῇ.”

16.2 Όταν ο Ακρίσιος πληροφορήθηκε ότι ο Περσέας ζούσε και φημίζονταν για τις σπουδαίες πράξεις του, αναχώρησε για τη Λάρισα που βρίσκεται στον Πηνειό ποταμό. Ο Περσέας, που ήθελε να δει τον πατέρα της μητέρας του και να εκδηλώσει την αγάπη του προς αυτόν με λόγια και πράξεις, πήγε να τον δει στη Λάρισα. Εκεί ο Περσέας έκανε επίδειξη της ικανότητας του στο δίσκο, που ήταν δική του εφεύρεση. Ο Ακρίσιος όμως βρέθηκε κατά λάθος στο σημείο ρίψης του δίσκου και σκοτώθηκε.

16.3 "καὶ Ἀκρισίῳ μὲν ἡ πρόῤῥησις τοῦ θεοῦ τέλος ἔσχεν, οὐδὲ ἀπέτρεψέν οἱ τὸ χρεὼν τὰ ἐς τὴν παῖδα καὶ τὸν θυγατριδοῦν παρευρήματα: Περσεὺς δὲ ὡς ἀνέστρεψεν ἐς Ἄργος--ᾐσχύνετο γὰρ τοῦ φόνου τῇ φήμῃ--, Μεγαπένθην τὸν Προίτου πείθει οἱ τὴν ἀρχὴν ἀντιδοῦναι, παραλαβὼν δὲ αὐτὸς τὴν ἐκείνου Μυκήνας κτίζει. τοῦ ξίφους γὰρ ἐνταῦθα ἐξέπεσεν ὁ μύκης αὐτῷ, καὶ τὸ σημεῖον ἐς οἰκισμὸν ἐνόμιζε συμβῆναι πόλεως. ἤκουσα δὲ καὶ ὡς διψῶντι ἐπῆλθεν ἀνελέσθαι οἱ μύκητα ἐκ τῆς γῆς, ῥυέντος δὲ ὕδατος πιὼν καὶ ἡσθεὶς Μυκήνας ἔθετο τὸ ὄνομα τῷ χωρίῳ.”

16.3 Έτσι επαληθεύτηκε η προφητεία του θεού για το θάνατο του Ακρίσιου. Ο Περσέας επέστρεψε στο Άργος και ντρεπόταν για την είδηση του φόνου του Ακρίσιου. Έπεισε τότε τον Μεγαπένθη, το γιο του Προίτου, να ανταλλάξουν τα βασίλεια τους. Αφού παρέλαβε τη βασιλεία εκείνου, έχτισε τις Μυκήνες. Θεώρησε δε ότι, στο σημείο που έπεσε η λαβή του ξίφους του, ήταν σημάδι ότι εκεί έπρεπε να χτιστεί η πόλη. Επίσης άκουσα ότι, επειδή ο Περσέας διψούσε, ξερίζωσε ένα μανιτάρι από τη γη. Στο σημείο εκείνο ανάβλυσε νερό και ονόμασε τον τόπο Μυκήνες. 

υπόγεια δεξαμενή Μυκηνών

“ Ὅμηρος δὲ ἐν Ὀδυσσείᾳ γυναικὸς Μυκήνης ἐν ἔπει τῷδε ἐμνήσθη Τυρώ τ' Ἀλκμήνη τε ἐυστέφανός τε Μυκήνη. ταύτην εἶναι θυγατέρα Ἰνάχου γυναῖκα δὲ Ἀρέστορος τὰ ἔπη λέγει, ἃ δὴ Ἕλληνες καλοῦσιν Ἠοίας μεγάλας: ἀπὸ ταύτης οὖν γεγονέναι καὶ τὸ ὄνομα τῇ πόλει φασίν... ”

Παυσανίου, Κορινθιακά 16.4

Ο Όμηρος στην Οδύσσεια μιλάει για μια γυναίκα με το όνομα Μυκήνη (Και η Τυρώ και η Αλκμήνη και η καλλιστέφανη Μυκήνη). Αυτή ήταν κόρη του Ινάχου και σύζυγος του Αρέστορος, όπως λένε τα έπη που οι Έλληνες ονομάζουν Μεγάλαι Ηοίαι.

Παυσανίου, Κορινθιακά 16.5

"Μυκήνας δὲ Ἀργεῖοι καθεῖλον ὑπὸ ζηλοτυπίας. ἡσυχαζόντων γὰρ τῶν Ἀργείων κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ Μήδου, Μυκηναῖοι πέμπουσιν ἐς Θερμοπύλας ὀγδοήκοντα ἄνδρας, οἳ Λακεδαιμονίοις μετέσχον τοῦ ἔργου: τοῦτο ἤνεγκεν ὄλεθρόν σφισι τὸ φιλοτίμημα παροξῦναν Ἀργείους. λείπεται δὲ ὅμως ἔτι καὶ ἄλλα τοῦ περιβόλου καὶ ἡ πύλη, λέοντες δὲ ἐφεστήκασιν αὐτῇ: Κυκλώπων δὲ καὶ ταῦτα ἔργα εἶναι λέγουσιν, οἳ Προίτῳ τὸ τεῖχος ἐποίησαν ἐν Τίρυνθι.”

Οι Αργείοι κατέστρεψαν τις Μυκήνες από φθόνο, επειδή κατά τους Περσικούς πολέμους οι Αργείοι έμειναν ουδέτεροι, ενώ οι Μυκηναίοι έστειλαν στις Θερμοπύλες 80 άντρες που συμμετείχαν στη μάχη μαζί με τους Λακεδαιμονίους. Η στάση τους αυτή προκάλεσε το μίσος των Αργείων. Υπάρχουν λείψανα των τειχών και η πύλη, πάνω από την οποία βρίσκονται αγάλματα λιονταριών. Και αυτά λένε ότι είναι έργα των Κυκλώπων, που έχτισαν και τα τείχη της Τίρυνθας με εντολή του Προίτου.

“Τυρώ τ' Ἀλκμήνη τε ἐϋστέφανός τε Μυκήνη”
Ομήρου, Οδύσσεια
ραψωδία β 120
“ἦσαν δὲ οἵδε Ἑλλήνων οἱ ὑπομένοντες τὸν Πέρσην ἐν τούτῳ τῷ χώρῳ, Σπαρτιητέων τε τριηκόσιοι ὁπλῖται καὶ Τεγεητέων καὶ Μαντινέων χίλιοι, ἡμίσεες ἑκατέρων, ἐξ Ὀρχομενοῦ τε τῆς Ἀρκαδίης εἴκοσι καὶ ἑκατόν, καὶ ἐκ τῆς λοιπῆς Ἀρκαδίης χίλιοι· τοσοῦτοι μὲν Ἀρκάδων, ἀπὸ δὲ Κορίνθου τετρακόσιοι καὶ ἀπὸ Φλειοῦντος διηκόσιοι καὶ Μυκηναίων ὀγδώκοντα. οὗτοι μὲν ἀπὸ Πελοποννήσου παρῆσαν, ἀπὸ δὲ Βοιωτῶν Θεσπιέων τε ἑπτακόσιοι καὶ Θηβαίων τετρακόσιοι.”
Ηροδότου, Ιστορία (Πολύμνια)
βιβλίο Ζ 202
“...παραγενόμενος εἰς Τίρυνθα πρὸς τὸν Προίτου παῖδα Μεγαπένθην ἠλλάξατο, τούτῳ τε τὸ Ἄργος ἐνεχείρισε. καὶ Μεγαπένθης μὲν ἐβασίλευσεν Ἀργείων, Περσεὺς δὲ Τίρυνθος, προστειχίσας Μίδειαν καὶ Μυκήνας.”
Απολλόδωρος
Β 4.4
Μυκήνες - ο τάφος του Ατρέα
τάφος Αγαμέμνονα Μυκήνες

Η είσοδος στον τάφο του Ατρέα

“Μυκηνῶν δὲ ἐν τοῖς ἐρειπίοις κρήνη τέ ἐστι καλουμένη Περσεία καὶ Ἀτρέως καὶ τῶν παίδων ὑπόγαια οἰκοδομήματα, ἔνθα οἱ θησαυροί σφισι τῶν χρημάτων ἦσαν. τάφος δὲ ἔστι μὲν Ἀτρέως, εἰσὶ δὲ καὶ ὅσους σὺν Ἀγαμέμνονι ἐπανήκοντας ἐξ Ἰλίου δειπνίσας κατεφόνευσεν Αἴγισθος. τοῦ μὲν δὴ Κασσάνδρας μνήματος ἀμφισβητοῦσι Λακεδαιμονίων οἱ περὶ Ἀμύκλας οἰκοῦντες: ἕτερον δέ ἐστιν Ἀγαμέμνονος, τὸ δὲ Εὐρυμέδοντος τοῦ ἡνιόχου, καὶ Τελεδάμου τὸ αὐτὸ καὶ Πέλοπος-- τούτους γὰρ τεκεῖν διδύμους Κασσάνδραν φασί,”
Παυσανίου, Κορινθιακά 16.6

Στα ερείπια των Μυκηνών βλέπει κάποιος και την κρήνη, η οποία ονομάζεται Περσεία, καθώς και υπόγεια οικοδομήματα του Ατρέα και των υιών του, όπου φυλάσσονταν οι θησαυροί τους. Υπάρχει ακόμα ο τάφος του Ατρέα καθώς και αυτών που επέστρεψαν από την Τροία και σκότωσε ο Αίγισθος την ώρα του δείπνου. Το μνήμα της Κασσάνδρας διεκδικούν οι Λακεδαιμόνιοι που κατοικούν στις Αμυκλές. Εκτός του τάφου του Αγαμέμνονα, υπάρχει και αυτός του Ευρυμέδοντα του ηνίοχου και κοινός τάφος του Τηλεδάμου και του Πέλοπα, που ήταν δίδυμοι γιοι της Κασσάνδρας.

Μυκήνες - ο τάφος της Κλυταιμνήστρας
Μυκήνες - ο τάφος του Αίγισθου

Οι τάφοι της Κλυταιμνήστρας και του Αίγισθου

“νηπίους δὲ ἔτι ὄντας ἐπικατέσφαξε τοῖς γονεῦσιν Αἴγισθος--: Πυλάδῃ γὰρ συνῴκησεν Ὀρέστου δόντος. Ἑλλάνικος δὲ καὶ τάδε ἔγραψε, Μέδοντα καὶ Στρόφιον γενέσθαι Πυλάδῃ παῖδας ἐξ Ἠλέκτρας. Κλυταιμνήστρα δὲ ἐτάφη καὶ Αἴγισθος ὀλίγον ἀπωτέρω τοῦ τείχους: ἐντὸς δὲ ἀπηξιώθησαν, ἔνθα Ἀγαμέμνων τε αὐτὸς ἔκειτο καὶ οἱ σὺν ἐκείνῳ φονευθέντες.”
Παυσανίου, Κορινθιακά 16.7

που τους έσφαξε ο Αίγισθος όταν ήταν μωρά μαζί με τους γονείς τους.  Όπως έγραψε και ο Ελλάνικος, από τον Πύλάδη και την Ηλέκτρα γεννήθηκαν δυο γιοι. Ο Μέδοντας και ο Στρόφιος. Η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγισθος ετάφησαν λίγο μακρύτερα από το τείχος, διότι δεν κρίθηκαν άξιοι να ταφούν μέσα στο τείχος, όπου ενταφιάστηκαν ο Αγαμέμνονας και οι υπόλοιποι δολοφονηθέντες.

ΠΗΓΕΣ ΑΡΘΡΟΥ

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

Facebook
Twitter
Pinterest
Email
σχεδιάγραμμα Μυκηνών