Ελευσίνα Τελεστήριο

Ελευσίνα. Στο άδυτο των Μυστηρίων

Η Ελευσίνα είναι πόλη στη Δυτική Αττική και ομώνυμος δήμος. Αποτελούσε μια από τις πέντε ιερές πόλεις της αρχαίας Ελλάδας και ήταν γνωστή για το ιερό της Δήμητρας, στο οποίο τελούνταν τα Ελευσίνια Μυστήρια. Έχει κηρυχτεί Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2021.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Η πόλη της Ελευσίνας ήταν δήμος της Ιπποθοωντίδας φυλής της Αττικής. Όπως αναφέρει ο Στράβωνας στα Γεωγραφικά (Θ΄1.20), την πόλη ίδρυσε ο Κέκροπας μαζί με άλλες έντεκα στην Αττική και αργότερα ο Θησέας την ένωσε με την Αθήνα.

Κέκροπα πρῶτον εἰς δώδεκα πόλεις συνοικίσαι τὸ πλῆθος, ὧν ὀνόματα Κεκροπία Τετράπολις Ἐπακρία Δεκέλεια Ἐλευσὶς Ἄφιδνα (λέγουσι δὲ καὶ πληθυντικῶς Ἀφίδνας) Θόρικος Βραυρὼν Κύθηρος Σφηττὸς Κηφισιά * * * πάλιν δ᾽ ὕστερον εἰς μίαν πόλιν συναγαγεῖν λέγεται τὴν νῦν τὰς δώδεκα Θησεύς. ἐβασιλεύοντο μὲν [οὖν οἱ Ἀθηναῖοι] πρότερον, εἶτ᾽ εἰς δημοκρατίαν μετέστησαν

Η περιοχή της Ελευσίνας κατοικούνταν από τα προϊστορικά χρόνια, όπως έδειξαν τα αρχαιολογικά ευρήματα των ανασκαφών. Η ακρόπολη της ήταν περιτριγυρισμένη με τείχος από τη μυκηναϊκή εποχή. Κάτω από την ακρόπολη βρισκόταν η αρχαία πόλη και το ιερό τέμενος της θεάς Δήμητρας. Τον 8ο αιώνα π.Χ. η πόλη απομονώθηκε από το ιερό με ξεχωριστό τείχος.

Η Ελευσίνα βρέθηκε πολλές φορές αντιμέτωπη με την Αθήνα σε ποικίλες διαμάχες. Η υπεροχή της Αθήνας την οδήγησε να γίνει εξαρτώμενος δήμος, διατηρώντας όμως τη διοίκηση των Μυστηρίων και τον τίτλο της πόλης. Η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή κατά τη ρωμαϊκή εποχή.

Καταστράφηκε από τους Βησιγότθους του Αλάριχου το 395 μ.Χ. και ένα χρόνο μετά, με το διάταγμα του αυτοκράτορα Θεοδόσιου Β΄ για την κατάργηση της αρχαίας θρησκείας, έπαυσε οριστικά και η τέλεση των Ελευσίνιων Μυστηρίων. Έτσι η πόλη άρχισε σταδιακά να παρακμάζει.

Ο Άγγλος περιηγητής και συνοδοιπόρος του λόρδου Βύρωνα John Hobhouse πέρασε από την Ελευσίνα και έγραψε στο ημερολόγιο του : «Η Ελευσίνα ήταν ένα εξαθλιωμένο χωριό από τριάντα λασποκάλυβα με επίπεδες στέγες και Αρβανίτες κατοίκους. Υπήρχε όμως και ένας τετράγωνος πύργος, κατοικία του αγά της περιοχής». Μετά την επανάσταση του 1821, η Ελευσίνα άρχισε να αναπτύσσεται ξανά. Ιδρύθηκαν πολλές βιοτεχνίες και βιομηχανίες. Εκεί εγκαταστάθηκαν το 1922 πολλοί πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία.

ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ

Στην Ελευσίνα υπήρχε κατά την αρχαιότητα το ιερό της θεάς Δήμητρας, στο οποίο τελούνταν τα Ελευσίνια Μυστήρια. Ο χώρος του ιερού ήταν μεγάλος και περιλάμβανε πολλά οικοδομήματα. Το πιο σπουδαίο από όλα ήταν το Τελεστήριο, όπου τελούνταν τα Μυστήρια με τη συμμετοχή των μυστών, που έφταναν από την Αθήνα μέσω της Ιεράς Οδού.

Η είσοδος στο ιερό γινόταν από τα Μεγάλα Προπύλαια, που κτίστηκαν τον 2ο αιώνα μ.Χ. και ήταν το ίδιο εντυπωσιακά με τα Προπύλαια της Ακρόπολης των Αθηνών. Στη συνέχεια η πομπή των μυστών περνούσε μέσα από τα Μικρά Προπύλαια, τα οποία στηρίζονταν σε καλαίσθητους κίονες και Καρυάτιδες.

Δεξιά των Μικρών Προπυλαίων υπήρχε το Πλουτώνειο. Ήταν το ιερό σπήλαιο, στο οποίο σύμφωνα με τη μυθολογία, άρπαξε ο Άδης την Περσεφόνη. Ο επισκέπτης μπορεί να διακρίνει ακόμα τη βάση του μικρού ναού που υπήρχε μπροστά από το σπήλαιο.

Το Τελεστήριο

Το Τελεστήριο ήταν ο ναός της θεάς Δήμητρας, μέσα στο οποίο τελούνταν τα Ελευσίνια Μυστήρια. Ήταν μια ορθογώνια αίθουσα με 42 κίονες που πήρε την τελική της μορφή κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. Περιμετρικά της αίθουσας υπήρχαν εδώλια για τους 3.000 μύστες που παρακολουθούσαν τα Μυστήρια. Στην εξωτερική πλευρά του Τελεστηρίου κτίστηκε γύρω στον 4ο αιώνα π.Χ. η Στοά του Φίλωνα από πεντελικό μάρμαρο.

Στη στέγη του Τελεστηρίου υπήρχε φεγγίτης για να μπαίνει το φως στο εσωτερικό της αίθουσας. Εντός της αίθουσας υπήρχε επίσης ένα μακρόστενο δωμάτιο που ονομάζονταν «Ανάκτορο», στο οποίο φυλάσσονταν τα ιερά αντικείμενα των Μυστηρίων και εισέρχονταν μόνο ο ιεροφάντης.

μακέτα Τελεστηρίου Ελευσίνας
Μακέτα του Τελεστηρίου

Άλλα οικοδομήματα

Πολλά από τα κτίσματα που υπήρχαν στο ιερό της Δήμητρας στην Ελευσίνα κατασκευάστηκαν τη ρωμαϊκή περίοδο. Μπροστά από τα Μεγάλα Προπύλαια υπήρχε ο ναός της Άρτεμης Προπυλαίας, ερείπια του οποίου συναντά και σήμερα ο επισκέπτης. Επίσης στον ίδιο χώρο υπάρχει ακόμα το «Καλλίχορον φρέαρ» του Ομηρικού ύμνου προς τη Δήμητρα και η «Εσχάρα», στην οποία έβαζαν τα σφάγια των θυσιών προς τους θεούς.

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Το μουσείο βρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου και περιέχει ευρήματα από τις ανασκαφές. Μερικά από τα πιο σημαντικά και εντυπωσιακά είναι η κεφαλή της Καρυάτιδας που στήριζε τα Μικρά Προπύλαια και το αναθηματικό ανάγλυφο που παριστάνει τον Τριπτόλεμο ανάμεσα στη Δήμητρα και την Περσεφόνη.

ΠΗΓΕΣ ΑΡΘΡΟΥ - ΧΑΡΤΗΣ

Πηγές

  • Wikipedia
  • Μεγάλη Γενική Εγκυκλοπαίδεια ΥΔΡΙΑ της Εταιρίας Ελληνικών Εκδόσεων, Αθήνα 1982
  • Διάφορες ιστοσελίδες στο διαδίκτυο

Χάρτης

Φωτογραφίες : Μάιος 2014

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *